Wie over bitcoin leest, komt vroeg of laat het argument tegen dat de munt een klimaatramp is. Het netwerk zou net zoveel stroom verbruiken als een middelgroot land. Daar zit een kern van waarheid in, maar het complete verhaal is ingewikkelder dan een kop in de krant doet vermoeden.
In dit artikel lees je waar dat energieverbruik vandaan komt, hoe proof of work verschilt van proof of stake en welke ontwikkelingen de milieu-impact van crypto kunnen verkleinen. Zo kun je zelf een beter onderbouwde mening vormen.
Waarom mining zoveel stroom kost
Bitcoin werkt met een systeem dat proof of work heet. Computers over de hele wereld, de zogeheten miners, proberen als eerste een wiskundige puzzel op te lossen. Wie wint, mag een nieuw blok met transacties toevoegen aan de blockchain en krijgt daarvoor een beloning in bitcoin.
Die puzzel is bewust moeilijk gemaakt. Hoe meer rekenkracht er in het netwerk zit, hoe zwaarder de puzzel wordt. Daardoor blijft het netwerk veilig: wie het systeem wil manipuleren, zou meer rekenkracht moeten inzetten dan de rest samen. Die veiligheid heeft echter een prijs, en die prijs wordt betaald in elektriciteit.
Hoe groot is het verbruik echt?
Schattingen, onder meer van de Universiteit van Cambridge, komen uit op meer dan honderd terawattuur per jaar. Dat is vergelijkbaar met het verbruik van landen als Nederland of Argentinië. Dat klinkt enorm, en dat is het ook.
Toch is context nuttig. Het verbruik zegt op zichzelf weinig over de uitstoot; het hangt sterk af van de energiebron. Een miner die op kolenstroom draait, vervuilt veel meer dan een miner die overtollige waterkracht gebruikt. Daarnaast vergelijken voorstanders het verbruik graag met dat van het traditionele bankwezen of de goudwinning, al zijn zulke vergelijkingen lastig te maken en vaak gekleurd door wie ze opstelt.
Proof of work tegenover proof of stake
Niet elke cryptomunt werkt zoals bitcoin. Veel nieuwere blockchains gebruiken proof of stake. Daarbij hoef je geen rekenpuzzels op te lossen. In plaats daarvan zetten deelnemers, validators genoemd, hun eigen munten als onderpand in. Wie oneerlijk handelt, kan dat onderpand kwijtraken. Dat maakt het systeem veilig zonder dat er enorme rekenkracht nodig is.
Het bekendste voorbeeld is Ethereum, dat in 2022 overstapte van proof of work naar proof of stake. Het energieverbruik van dat netwerk daalde daardoor naar schatting met meer dan 99 procent. Critici wijzen er wel op dat proof of stake andere nadelen kan hebben, zoals het risico dat grote bezitters meer invloed krijgen. Wil je de verschillen tussen munten en hun technieken rustig naast elkaar zetten, dan vind je op rudycrypto uitleg over diverse crypto’s en hoe ze werken.
De opkomst van groenere mining
Ook binnen de bitcoinwereld verandert er iets. Miners zoeken goedkope stroom, en dat is steeds vaker duurzame energie die anders verloren zou gaan. Enkele ontwikkelingen die je tegenkomt:
- Mining op plekken met overtollige water-, wind- of zonne-energie
- Het benutten van gas dat bij olievelden anders wordt afgefakkeld
- Het hergebruiken van restwarmte van miners voor kassen of woningen
- Miners die hun installaties uitschakelen als het stroomnet zwaar belast is
Kanttekeningen bij het groene verhaal
Hoe groot het aandeel duurzame energie in bitcoinmining precies is, staat ter discussie. Cijfers lopen uiteen, mede omdat ze vaak afkomstig zijn van partijen met een eigen belang. Bovendien blijft ook groene stroom schaars: elke kilowattuur die naar mining gaat, kan niet ergens anders worden gebruikt.
Er is ook nog de hardware. Miningcomputers raken na een paar jaar verouderd en leveren een flinke stroom elektronisch afval op. Dat aspect krijgt minder aandacht dan het stroomverbruik, maar telt wel mee als je de totale milieu-impact bekijkt.
Wat betekent dit voor jou?
Als je crypto bezit of overweegt, helpt het om te weten op welk systeem een munt draait. Een munt op proof of stake heeft een veel kleinere ecologische voetafdruk dan bitcoin. Tegelijk heeft bitcoin eigenschappen die voor veel mensen juist de reden zijn om erin te stappen, zoals de lange staat van dienst en de sterke beveiliging.
Bitcoin is dus niet zomaar goed of slecht voor het milieu. Het verbruikt veel energie, dat valt niet te ontkennen, maar de werkelijke schade hangt af van waar die energie vandaan komt en hoe de sector zich verder ontwikkelt. Wie verder kijkt dan de koppen, ziet een technologie die onder druk staat om te verduurzamen en alternatieven die laten zien dat het ook zuiniger kan.